gezondheidsclaims·Medicijnen·Onderzoeken·voeding·Voedingsrecht

Voeding of medicijn?

Binnen het Food Claims Centre Venlo doen we onderzoek naar, what’s in a name, voeding en levensmiddelenrecht, zoals het bestuderen van gezondheidsclaims of veiligheid van nieuwe voedingsmiddelen. Maar bij onderzoek doen naar het effect van voeding op de gezondheid en hoe dit wettelijk geregeld is, kijken we ook naar producten die misschien wel meer kunnen doen of meer beloven dan ‘normale’ voedingsmiddelen, zoals functional foods, nutraceuticals of voedingssupplementen. Maar zijn dit nog wel voedingsmiddelen, of hebben we het dan eigenlijk over medicijnen? Wanneer valt een product in de ene of de andere categorie, en waarom maken we dat onderscheid eigenlijk?

Vroeger werd voeding voornamelijk gebruikt om honger te voorkomen. Maar dankzij technologische en economische ontwikkelingen is de laatste paar decennia steeds meer aandacht gekomen voor de rol van voeding in het behouden en verbeteren van gezondheid [i],[ii]. De definitie van voeding is in de Europese wet voor voedingsmiddelen van 2002 vastgelegd, waarbij alles wat bestemd is voor consumptie door mensen, of waarvan je kunt verwachten dat het dor mensen wordt geconsumeerd, gezien wordt als een ‘levensmiddel’ of ‘voedingsmiddel’[iii]. Europese regelgeving rondom medicijnen maakt in de definitie van een medicijn een onderscheid: een product is een medicijn als het de functie heeft om een ziekte te diagnosticeren of functies te verbeteren, maar ook als het gepresenteerd wordt als een product om een ziekte te voorkomen of genezen[iv]. Omdat deze regels ‘wederzijds exclusief’ zijn, kan een product nooit gelijktijdig onder beide wetten vallen. Bij twijfel zal een product altijd gereguleerd worden onder farmaceutische wetgeving[v]. Zodra over een product dus gecommuniceerd wordt dat het gebruikt kan worden om van een ziekte te genezen, valt het automatisch onder de Europese definitie van een medicijn.

Of een product een medicijn is of een voedingsmiddel, heeft vervolgens ook consequenties voor wat je er over de te verwachten effecten mag vertellen. Voordat je over een medicijn mag beweren dat het als behandeling van een ziekte gebruikt mag worden, moet je zowel de veiligheid van het medicijn als het effect aantonen met behulp van klinische studies met patiënten[v]. Voor voeding geldt dat aangenomen wordt dat de meeste voedingsstoffen veilig zijn, alleen nieuw geïntroduceerde voedingsmiddelen worden hierop gecontroleerd. Maar voor het gebruikt mag worden om een voedingsmiddel aan te prijzen, moeten positieve gezondheidseffecten van die stoffen of producten ook eerst aangetoond worden[vi].

Tegenwoordig kun je allerlei producten vinden die niet echt op een voedingsmiddel of een medicijn lijken, maar in het grijze gebied hier tussen lijken te vallen. Dit worden ook wel ‘borderline products’ genoemd.  Zo kun je in de supermarkt ‘functionele voedingsmiddelen’ vinden[vii]: voedingsmiddelen die nét iets gezonder zijn dan hun ‘normale’ tegenhanger, omdat er een ingrediënt is uitgehaald of juist een voedingsstof is toegevoegd. Denk maar aan een pakje boter met plantsterolen, of producten met extra voedingsvezels. Maar functionele voedingsmiddelen lijken nog wel op gewone voedingsproducten. Een voedingssupplement ziet er al wat anders uit: een geconcentreerde bron van één of meerdere voedingsstoffen, vaak in de vorm van een pil, wordt vaak gebruikt om bepaalde voedingsstoffen in het dieet in te vullen. (Over voedingssupplementen schreef ik eerder deze blog.) De term nutraceuticals wordt vaak gebruikt voor producten die zogenaamde bioactieve ingrediënten bevatten (bijvoorbeeld specifieke antioxidanten) en welke daardoor positieve en ‘medicijn-achtige’ effecten hebben op de gezondheid. En zo heb je nog allerlei (loze) marketingtermen voor en over voedingsmiddelen, denk maar aan superfoods, die geen wettelijke betekenis hebben maar wel allemaal impliceren dat het product niet alleen maar de klassieke functie heeft van voeding (het voorkomen van honger), maar meer doet dan dat[viii].

Is het dan erg dat er allerlei producten op de markt komen die bijna in een grijs gebied tussen voeding en medicijnen vallen? Op zich niet natuurlijk: blijkbaar is er vraag naar voedingsmiddelen en producten die meer voor je gezondheid kunnen betekenen. Zolang er maar geen verwachtingen worden geschept die niet waargemaakt kunnen worden en het voor jou als consument altijd duidelijk is wat je eigenlijk koopt: een voedingsmiddel of een medicijn?

 


 

[i] Georgiou NA, Garssen J, Witkamp RF (2011). Pharma-nutrition interface: The gap is narrowing. Eur J Pharmacol 651:1-8.

[ii] Bigliardi B, Galati F (2013). Innovation trends in the food industry: The case of functional foods. Trends Food Sci Technol 31:118-129.

[iii] Verordening (EG) nr. 178/2002 van het Europees Parlement en de Raad van 28 januari 2002 tot vaststelling van de algemene beginselen en voorschriften van de levensmiddelenwetgeving, tot oprichting van een Europese Autoriteit voor voedselveiligheid en tot vaststelling van procedures voor voedselveiligheidsaangelegenheden.

[iv] Richtlijn 2004/27/EG van het Europees Parlement en de Raad van 31 maart 2004 tot wijziging van Richtlijn 2001/83/EG tot vaststelling van een communautair wetboek betreffende geneesmiddelen voor menselijk gebruik.

[v] Richtlijn 2001/83/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 november 2001 tot vaststelling van een communautair wetboek betreffende geneesmiddelen voor menselijk gebruik.

[vi] de Boer A, Vos E, Bast A (2014). Implementation of the nutrition and health claim regulation – The case of antioxidants. Reg Tox Phar 68(3):475-487.

[vii] Jones PJH, Asp N-G, Silva P (2008). Evidence for health claims on foods: how much is enough? Introduction and general remarks. J. Nutr. 138:1189S–1191S

[viii] De Boer A (2015). Interactions between nutrition and medicine in effect and law. MultiCopy Parkstad: Kerkrade.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s